Feedback betekent letterlijk VOEDING terug geven.

Feedback als onderdeel van je presentatie

Veel presentaties bevatten feedback.
‘We hebben het goed gedaan!’ Of ‘we hebben het juist niet goed gedaan.’
Dat is een conclusie, maar meteen ook feedback.
Zorgvuldige feedback inspireert en werkt heel goed. Helaas kan feedback ook volkomen averechts uitpakken. Mensen klappen dicht en verhoudingen raken verstoord.
Constructieve feedback geven is belangrijk en dat heb ik ook moeten leren. Ooit concludeerde een vriend uit mijn feedback precies het tegenovergestelde van wat ik beoogde, hij ging toch scheiden. Ook een uitvoerige, goed bedoelde brief om weer dichter bij een zus te komen mislukte volkomen. Wat deed ik fout? Wat gaat er fout?

Hoe geef je effectieve feedback? Welke vormen van feedback zijn er? Wat bereik je met welke vorm van feedback?

Eerst even een sterk en positief voorbeeld:

Ik zat op de middelbare school tijdens wiskundeles achterin de klas stiekem met een vriendje te schaken. De leraar zag het en kwam op ons af. Hij pakte het bord en, in plaats van het in beslag te nemen, keek even naar de stelling. Vervolgens deed hij een prima zet. Ik was stomverbaasd. Na deze geweldige reactie ben ik een stuk beter in wiskunde geworden en de heer Jongma ben ik nog steeds dankbaar.

Briljante feedback, onverwachts, met humor, superioriteit en begrip.

Toestemming nodig om feedback te geven

Je hebt altijd (!) toestemming nodig om feedback te kunnen geven. Heb je die? Toestemming is een absolute voorwaarde om enig succes te bereiken. Evaluatiegesprekken, functioneringsgesprekken, trainingen hebben in hun naam al een soort van overeenkomst zitten,  waarin het geven van feedback is opgenomen. Deelnemers weten wat er gaat gebeuren.

Voor het geven van feedback heb je een, al dan niet uitgesproken, contract met de feedbackontvanger, een samenwerkingsovereenkomst. Wat is de inhoud van dat contract?

Ik had mijn zus niet om toestemming gevraagd, ze ervoer het als betuttelend en uit de hoogte. Terecht, weet ik nu.

Eerst de feiten op een rijtje

Heb je toestemming, begin dan kort met de feiten te checken. In principe kunnen die helder zijn, toch? Maar ziet de ander ze ook zo? Stem dit goed af, dan is er een gemeenschappelijk vertrekpunt. Als je merkt dat hier al verschillen zitten, dan begrijp je ook al iets van een mogelijk probleem. Pas na optimale afstemming van de feiten kun je met jouw conclusies komen, je analyse en mogelijke oplossingen. Beperk je feedback vooral tot je eigen waarneming en spreek vanuit jouw waarneming.

De feiten goed afstemmen had ik ook niet gedaan met mijn zus. We blijken behoorlijk verschillende dingen te hebben ervaren.

De feedback-ontvanger moet zich gehoord en begrepen voelen.

Pas als een ontvanger zich gehoord, erkend en begrepen voelt, dan pas komt er bij hem of haar ruimte om te gaan luisteren naar feedback. In alle andere situaties klapt de ontvanger dicht of schiet in de verdediging.Dit proces van erkenning kost tijd, tijd die er soms niet lijkt te zijn. Toch heeft verder gaan geen zin, zolang de ontvanger zich niet erkend voelt. En de schade die ontstaat als je die tijd niet zoekt en neemt, die is veel groter.

Feedback op personen

Altijd geldt, hard op de zaken, zacht naar de mensen. Nog even de stappen: eerst toestemming vragen om feedback te geven. Anders zijn het al snel ongewenste adviezen. Dan de Waarneming. Welke feiten zie jij? Welke feiten ziet de ander? Erkenning van de ander? Wat doet het met je? Probeer om van binnenuit feedback te geven, zoals wel wordt gezegd, met zachte ogen’. Erken de ander, als betrokken mens van goede wil, met inzet.

Dialoog als feedback vorm

Feedback werkt alleen als er, ondanks bijvoorbeeld een gezagsverhouding, sprake is van gelijkwaardigheid en wederzijds respect. Waarom heb jij voor deze oplossing gekozen? Niet als verwijt, maar als oprechte nieuwsgierigheid. Wat wil je ermee bereiken? Lukt dat zo? Zou het anders kunnen? Hoe zou jij het willen?

Deze vragen had ik indertijd aan mijn vriend moeten stellen, in plaats van hem uitleggen dat hij een geweldige vrouw had. Dan had ik hem erkend, dat had hij nodig in plaats van mijn erkenning van zijn vrouw, waardoor hij steeds kleiner werd ten opzichte van zijn vrouw.

Positieve feedback

Positieve feedback werkt vele malen effectiever dan negatieve feedback. Stimuleren in plaats van afstraffen. Met negatieve feedback kweek je een angstcultuur. Dit gaat ten koste van de betrokkenheid, de creativiteit en de innovatiekracht. Positieve feedback stimuleert dit alles. Mensen willen aandacht, erkenning, waardering, kortom liefde. Als je dat oprecht geeft, dan gaan ze luisteren en is je feedback welkom.

Sandwich feedback

Men zegt wel dat mensen maar één punt van kritiek tegelijk kunnen aanvaarden, en dan nog alleen als het is ingebed in complimenten. Dus begin met welgemeende complimenten, zorg dat ze aankomen en gevoeld worden. Daarna kun je de stap maken naar iets dat mogelijk nog beter kan. Als dat wordt begrepen, wordt het tijd voor opnieuw bevestigen, want er ging al van alles heel erg goed.

Metaforische feedback

Zie het leven als een rivier. Je kunt misschien beter wat meer met de stroom meegaan, want alleen maar er tegen in, dat is dodelijk, je raakt uitgeput.

Het gebruik van metaforen (het leven als rivier) is zeer zinvol. Je verandert het perspectief en brengt kleine problemen vaak in een groter verband. Je tilt je verhaal naar een hoger niveau.

Voed je de ander?

Ja, die vraag mag ik ook mezelf stellen. Voed ik jou? Kun jij hierdoor groeien? Want dit is de bedoeling van terug voeden, de ander laten groeien.

Succes met ons groeiproces!