En vooral hardop oefenen!

Zelf een speech schrijven

Fijn dat je een speech gaat houden, of ga je alleen maar schrijven?
Laat het in ieder geval een goede speech zijn!
Je kunt het prima als je je aan een paar spelregels houdt.

Allereerst: Waar wordt je publiek gelukkig van?
En wat kan jij bijdragen vanuit jouw specifieke kennis en ervaring?
Als je hier goed over nadenkt en je gebruikt de antwoorden in je speech, dan is je verhaal al de moeite waard.

Een goede speech schrijven kost vooral tijd en aandacht. Profs bereiden hun verhaal heel goed voor. Je moet er minimaal een nachtje over slapen en je moet een paar keer hardop oefenen. Alle professionals repeteren, hardop! Altijd.

Een goede speech schrijven, dat kun jij ook, in zeven stappen.

1: Ga een uurtje buiten wandelen, fietsen, frisse lucht opsnuiven, de natuur in en denk haast onbewust na over wat je wilt zeggen. Wat is je kernboodschap? Wat wil je met je verhaal bereiken? Wat wil je dat je publiek onthoudt.

Lees je in en leef je in. Verzamel bouwstenen

2: In dit beginstadium is alles welkom: foto’s, herinneringen, verhalen. Gesprekken met anderen over je onderwerp. Boeken, gedichten, krantenknipsels. Kortom lees je in en leef je in. Kijk er van zoveel mogelijk kanten naar.

Eerst de grote lijnen, maak een mindmap

3: Om de boel te ordenen schrijf je op een liggend A4tje allereerst je kernboodschap. Wat wil je dat de mensen onthouden? Je kernboodschap is de spil in je speech, dus hier mag je echt goed over nadenken. Klopt je kernboodschap? Is dit echt waar het om gaat? Een kernboodschap is iets anders dan het onderwerp. Bijvoorbeeld voetballen is het onderwerp, ‘alle ballen over links’, dat kan de kernboodschap zijn. Je kernboodschap, mag je gerust een paar keer zeggen, in ieder geval aan het begin en aan het eind.

Rondom je kernboodschap schrijf je vervolgens, associatief in steekwoorden, wat er nog meer een rol speelt. Niet te veel woorden en ook niet teveel lagen. Een A4tje, met kernboodschap in het midden en trefwoorden er omheen, dat is genoeg. Dit is een mindmap.  Zo zet je het raamwerk op papier. Eerst de grote lijnen, dan de details. Een mindmap maken is weinig werk.

Maak een poosje later een nieuwe mindmap zonder naar de eerste te kijken. Vervolgens kijk je of deze twee mindmaps ongeveer hetzelfde zijn. Als dat zo is, dan zitten de pijlers van je speech al goed in je hoofd. Werk een of twee pijlers eens uit, weer in de vorm van een mindmap. Ga staan en oefen zo’n stukje hardop, bijvoorbeeld uw kernboodschap: “Wat ik vooral wil zeggen, is: …. ” Hoe klinkt het?

Door hardop te oefenen leer je het verhaal kennen en ontdek je wat goed klinkt, wat werkt. Al doende ontstaan er voortdurend verbeteringen. Doen, doen, doen.

4: Verzamel voorbeelden en anekdotes

Een goede speech zit vol (voor)beelden, waardoor de mensen het verhaal voor zich kunnen zien. Des te concreter, des te beter. Je kunt je verhaal het beste illustreren met ervaringen van anderen of jezelf. Met anekdotes. Je hebt al wat bouwstenen verzameld. Zijn er nog meer? Praat met anderen over wat je wilt gaan zeggen, aan de hand van je mindmap. Wat zouden zij zeggen. Maak aantekeningen. Dit levert altijd veel op.

Gebruik metaforen, een speech als een warm bad.

Een goede speech is een geweldig huis, met een entree, een grote gezellige woonkamer, een keuken, een werkplaats. Een huis ook met intieme hoekjes, badkamer en slaapkamer. Het is er levendig, spannend en er is ook nog een rommelzolder vol verrassingen. Door de ramen zie je een wijds uitzicht, of juist een drukke straat vol stadsleven. In sommige kamers wordt hard gewerkt, in andere kun je lekker ontspannen, er staat zelfs een piano.

Een goed huis heeft vaak een naam. Het is altijd goed om je even voor te stellen, ergens aan het begin van je speech. Hoe heet het huis, wie wonen er? Waar staat het? Ja, waar zijn we eigenlijk? Geef je verhaal een plek, waar speelt het zich af? Wat is het voor huis? Wie zijn de buren (wat speelt er nog meer?)? Maak het haardvuur aan, zodat je luisteraars zich aan de warmte van het vuur kunnen koesteren.

5: Waarom vertel je dit?

Waar komt je verhaal vandaan? Waarom vind jij dit belangrijk? Waarom wil / mag juist jij dit vertellen? Wat is je motief, je betrokkenheid? Waarom kan juist jij dit verhaal het beste vertellen? Door de antwoorden op deze vragen wordt het verhaal logisch.
Hoe kan ik helpen?

De achterliggende gedachte van een succesvolle kernboodschap is: Waar kan ik, vanuit mijn unieke kennis en ervaring, jullie het beste mee helpen, wat kan ik bijdragen, waar komen jullie verder mee? En dan ook nog eens zonder belerend te zijn. Maak nog een mindmap. Zijn de verschillende bouwstenen echt belangrijk voor je verhaal?

Rode draad en thema

6: Wat is de rode draad in jouw verhaal? Het thema? Iets dat door het hele verhaal heen speelt en telkens terugkeert. ‘I have a dream.’ ‘Yes we can’.

Citaten verrijken je speech.

Een mooi gedicht, een citaat van Albert Einstein, iets bijzonders dat je onlangs las. Citaten zijn goede bouwstenen. Hou het kort en krachtig, ga geen hele pagina’s voorlezen, dat is een kunst apart. Less is more.

Uit het hoofd of van papier?

Een uitgeschreven speech is zeker verstandig als alles heel gevoelig ligt, als je heel zenuwachtig bent, of als je er niet op vertrouwt dat je het uit je hoofd kunt. Zie onze pagina over Plankenkoorts.

Een speech van tevoren uitschrijven is bovendien ook een vorm van voorbereiding en handig voor afstemming met anderen en (digitale) distributie na afloop.

Een verhaal echt goed voorlezen, dat is echter heel moeilijk. Afwisseling, spanningsboog, levendigheid, contact met publiek, dit zijn zaken die al improviserend gemakkelijker gaan. Altijd geldt: hardop oefenen.

7: Hardop oefenen, meerdere keren.

Hardop oefenen helpt om te ontdekken waar het te lang is, of saai wordt. Experimenteren met de toon helpt, eerst poeslief, dan heel boos.  Of eens flink overdrijven. Alle profs doen dit soort experimenten om de juiste toon te vinden!

Zinnen letterlijk uit je hoofd leren, dat is geen goed idee. Zolang je geen goede en ervaren toneelspeler bent, kun je het beter niet doen, want het klinkt meestal dodelijk saai en onnatuurlijk. Een klein beetje onhandigheid, even zoeken naar woorden, dat mag en kan best. Het is vaak ontroerend en charmant. Mits je het maar wel goed hebt voorbereid, anders is het pijnlijk en gênant.

Een paar steekwoorden in een mindmap op papier en vervolgens hardop zo vaak mogelijk oefenen. Niet alles compleet uitschrijven. Wel je mindmap en je kernboodschap goed kennen. Wat wil je zeggen? De beste speeches zijn een combinatie van heel zorgvuldige voorbereiding en improvisatie ter plekke. Opgebouwd rondom je kernboodschap.

Hardop repeteren is puur leren

Oefen vooral ook hardop met publiek, ook al is het maar een enkeling, partner, kinderen, huisgenoten, mensen uit je team. Goed voorlezen en presenteren vraagt altijd om repeteren. Alle profs repeteren, zelfs met een regisseur. Visualiseer je speech, stel het je voor, het moment, de plek straks, het publiek. Presenteer staand en oefen al snel met echte luisteraars. Repeteren, zoals profs het doen. Van een piepklein zaaltje naar groter. De zinnen nestelen zich al een beetje in je hoofd.
Bij passief lezen, vanaf een beeldscherm, onthoud je slechts een fractie. Hardop repeteren is de beste manier om te ontdekken hoe het klinkt en hoe het voelt. Hardop repeteren is de manier om op nieuwe ideeën te komen en om zelfvertrouwen te ontwikkelen.

Hoe lang mag je speech zijn?

Beter vijf spannende minuten, dan tien saaie. Rustig praten is ongeveer 100 woorden per minuut. Te snel praten gaat richting 300 woorden per minuut. Rustig praten is heel belangrijk. Naarmate er meer mensen zijn, moet het rustiger, met meer pauzes tussen de zinnen en de woorden. Opnieuw: hardop oefenen, evalueren en nog een keer. Was het beeldend genoeg? De snelheid? Waar was het goed, waar nog zwak? Verbeteren, schaven, testen.

Basisschema van een goede speech

In essentie bestaat iedere speech uit een eenvoudig schema.

Interactie: Stel vragen, laat vragen stellen.

Begin met een kort verhaaltje over iets opmerkelijks dat je onlangs hebt meegemaakt of een van de voorbeelden. Iets positiefs, een ijsbreker, een pareltje. Daarna een toelichting wie ben en waarom sta je hier. Dan de kernboodschap! Wat wil je bereiken? Zonder heldere kernboodschap is je verhaal doelloos. Waarom vertel je dit verhaal? Als je iets wilt verkopen, zeg het dan. Zo geven wij trainingen presenteren, we coachen mensen met hun speeches en we bieden u het Handboek Presenteren.

Zoek interactie. Stel vragen aan je publiek. Die vragen kun je van tevoren bedenken. Luister naar de antwoorden en reageer erop. Hoe denken jullie erover? Vinden jullie dit ook? Wat is jullie ervaring? Zijn jullie het hier mee eens? Nodig mensen ook uit om vragen te stellen.

Bij een begrafenisspeech is interactie minder snel aan de orde, maar bij de meeste andere gelegenheden is het heel waardevol en leuk.

Fysieke en mentale voorbereiding

Een goede speech ontwerpen en uitwerken dat is één. Deze speech vervolgens ook zelf geven, dat vraagt om een goede fysieke en mentale voorbereiding. Ga sporten van tevoren, buiten wandelen, maak je hoofd leeg, ontspan. Warm je stem op door wat te zingen. We leren je graag om je goed voor te bereiden op je speech in onze trainingen presenteren of tijdens een individuele coaching. De ideale manier van hardop repeteren met regisseur.

Goed presenteren gaat over aanwezig zijn, mentaal, fysiek, over contact maken en over inspireren.

Gratis e-book over plankenkoorts en spreekangst

De meeste mensen zijn knap zenuwachtig als ze gaan speechen. Je moet het juiste moment vinden, de juiste plek, de juiste woorden. En dan sta je daar tegenover een zaal met mensen. Aan plankenkoorts en spreekangst is heel veel te doen. We schreven er een gratis e-book over dat u twee wegen wijst om er mee om te gaan.

 Samenvatting en tips voor een goede speech

    • Ga eerst even wandelen om ontspannen na te denken over wat u wilt zeggen.
    • Zoek bouwstenen, foto’s, verhalen, herinneringen, citaten.
    • Maak een mindmap over uw presentatie. Centraal staat uw kernboodschap.
    • Bedenk een goede titel of een metafoor. Zoek bijvoorbeeld een mooi, passend gedicht.
    • Begin met voorbeelden, ijsbrekers en anekdotes.
    • Hou het dicht bij jezelf. Jouw ervaring, jouw gevoel.
    • Geef voorbeelden. Maak het beeldend en concreet.
      Dit betekent dat je het kunt zien en dat je beschrijft wat je ziet.
    • Korte zinnen, in eenvoudige taal.
    • Honderd rustig uitgesproken woorden duren 1 minuut. Tweehonderd woorden is vaak al te snel.
    • Tien minuten speechen is al lang. Beter vijf mooie minuten, dan tien saaie, 500 woorden kan genoeg zijn.
    • Doe een lekkere warming up van tevoren. Vooral ook voor uw stem.

    Je luisteraars moeten antwoord krijgen op de volgende vragen:

    • Waarom vertel je dit?
    • Wat kom je brengen?
    • Welk perspectief bied je? Een goede speech biedt hoop, lichtpunten en vertrouwen.

    Als je je (toch) verhaal uitschrijft, druk je speech dan af in grote letters.

    • Wees zuinig met PowerPoint en andere toeters en bellen, het leidt vooral af.
    • Neem je luisteraars mee op een spannende reis.
    • Het gaat om echte verhalen! Gewoon, wat je hebt meegemaakt.
    • Doe wat bijzonders, maak er een mooi moment van.
    • Bedenk dat alle professionals flink repeteren. U heeft dat ook nodig.
    • Dit kan bijvoorbeeld heel goed tijdens een individuele coaching.
    • Lees ons Handboek ‘Presenteren is een feest’.

    Een speech schrijven over / voor iemand

    Lees onze pagina’s over een begrafenisspeech, of over een speech bij een trouwerij.

    Voorbereiden kost tijd. Spreek met bekenden van degene(n) over wie het gaat. Doe dit met behulp van foto’s, dan gaan mensen gemakkelijker vertellen. Wat is kenmerkend voor iemand? Verzamel de info en probeer thema’s te herkennen, de rode draad, terugkerende patronen. Vertrouw op je intuïtie. Wat heb jij meegemaakt rondom deze mens.

    Bij een trouwerij ken jij meestal de geschiedenis van één van de twee veel beter dan de meeste aanwezigen. Vrijwel iedereen kent een van de twee meestal veel beter. Dit maakt het al leuk. Je hebt veel te vertellen aan de anderen die jouw kind/ vriend / vriendin nog niet zo goed kennen.

    Bij een begrafenis gaat het er vooral om wat ontroert aan de dode, wat bijzonder was aan de levensweg van deze mens. Kleine, mooie details, de momenten die je je herinnert.

    Het beste presenteer je in contact met je publiek. Spontaan, niet teveel van papier, interactief, deskundig, speels, met humor en zonder uit het hoofd geleerde zinnen.
    Presenteren is een prachtige kunst, we oefenen graag met iedereen die dat wil.

    Goed presenteren is een prachtige (top)sport.

    Geniet van de hele reis. Van bouwstenen verzamelen, via ordenen en hardop gaan oefenen tot en met de speech zelf. Geniet van de contacten rondom je speech, geniet van de woorden, een passend gedicht erbij, al dan niet gelukte grapjes. Een speech geven is een unieke kans om een mooi moment te maken.

    Het is een spel dat je mag spelen en het is een eer. Om succesvol te sporten moet je de spelregels kennen, je moet trainen en conditie opbouwen. Zo krijg je zelfvertrouwen en kwaliteit.

    Ervaringen over presentaties vinden we altijd leuk om te horen.

    Succes met jouw / uw verhaal.

    Hartelijke groet,
    Roeland Schweitzer

    Trainer, spreker, coach