Ga zingen, op toneelles of naar een training presenteren

Plankenkoorts? Zo kom je er vanaf.

Plankenkoorts, podiumvrees, spreekangst. Vreselijk. Je bent bang om in het midden te staan, alle aandacht op je gericht. Je staat doodsangsten uit. Help!

Allereerst is spreekangst of podiumvrees heel normaal. Bijna iedereen om je heen heeft plankenkoorts. Zo bleek maar liefst 95 % van een grote groep studenten spreekangst te hebben.

Beroemdheden als Adèle, Barbara Streisand en Johny Depp hebben ook last van plankenkoorts, ‘Stage fright’, zo heet zelfs een album van de legendarische begeleidingsband van Bob Dylan.
Aan plankenkoorts is veel te doen en een derde van alle mensen doet er inderdaad ook wat aan in de loop van zijn of haar leven.

Plankenkoorts is heel begrijpelijk. Jij tegenover een groep mensen, dat ga je altijd verliezen. Pas als je er anders naar gaat kijken (wij samen) verandert dit beeld. Op een presentatietraining kun je leren om er anders mee om te gaan.

Plankenkoorts is dus:
A) Heel normaal en
B) Voor de meesten van ons grotendeels oplosbaar.
C) Plankenkoorts is logisch zolang je je bedreigd voelt door je publiek.
D) Samen met je publiek op een mooie, spannende reis gaan, dat is de oplossing.

Komt iedereen van plankenkoorts af?

Bijna iedereen komt er voor een goed deel vanaf. En het restant is nuttig.
Door erover te leren, door oefening, training, feedback en ervaring leer je om met je plankenkoorts om te gaan. Je komt er ook vanaf door op toneel te gaan en iedere dag overal te gaan zingen.

Wat doen mensen om hun plankenkoorts te verminderen?

In essentie zijn er twee wegen. Een harde weg die vroeger of later doodloopt en een zachte weg die je echt helpt. In het gratis e-book ‘Help ik wil van mijn spreekangst af’ worden beide wegen uitgelegd.

Voorbereiding is alles. Fysiek, mentaal en inhoudelijk.

Bij voorbereiden gaat het net zo goed om fysiek en mentaal voorbereiden als om de inhoud.

Fysiek. Mensen kijken naar iemands lichaamstaal om te zien of ze die persoon geloofwaardig vinden. Er zijn sprekers die ja zeggen en intussen met hun voet nee schudden. Dan geloven wij die voet en niet de woorden. Lichaamstaal gaat boven woorden, want woorden kunnen niet kloppen. Je lichaamstaal klopt altijd. Ben je ontspannen of niet? Dat heeft met je geloofwaardigheid te maken en dat zien we aan je lichaamstaal.
Hoe klinkt het? Dat is ook belangrijk. Daarom besteden we in onze trainingen veel aandacht aan stemgebruik, stembevrijding. Want een opgesloten stem, dan klinkt niet goed. Daar wordt een publiek onrustig en angstig van. Waarom voelt deze spreekster / spreker zich niet vrij? Ook klank gaat voor de woorden. Als je angstig klinkt en je zegt dat je je vrij voelt, dan geloven we je echt niet.

Mentaal. Ja, met wat voor gevoel sta je eigenlijk op dat podium? Mik je op samenwerken of op vechten? Kom je iets waardevols brengen, of kom je alleen iets halen? Ben je geïnteresseerd in de mensen die naar je luisteren of nauwelijks? Heb je er plezier in? Als het niet leuk, mooi of interessant is, dan willen de meeste mensen weg.
Met de juiste instelling op het podium staan, dat is cruciaal voor een goede presentatie. De juiste instelling is, ik wil jullie graag ergens mee helpen, laten we het samen onderzoeken.

Inhoudelijk. Je verhaal moet uiteraard kloppen. Onzin leveren, dat heeft geen zin. De meeste mensen die op een podium hun verhaal mogen presenteren, zijn juist op dat podium beland, omdat ze veel van hun onderwerp afweten of er een bijzonder interessante kijk op hebben. Met de inhoud zit het meestal wel goed.

Je moet je dus fysiek voorbereiden, door van te voren goed te ontspannen. Een warming up voor lichaam en stem helpt ook. Je moet je mentaal voorbereiden door na te denken over je instelling. Wat kom je brengen? Wat wil je dat je verhaal is? En tot slot moet de inhoud van je verhaal kloppen.
Als je aan deze drie voorwaarden voldoet, dan kun je met een gerust hart het podium op en zou plankenkoorts niet nodig zijn. En toch is het er meestal nog steeds.

Plankenkoorts heeft met kwetsbaarheid te maken.

Natuurlijk voelt het kwetsbaar, helemaal alleen, midden op een podium. Regelmatig geven mensen dit ook aan. ‘Het voelt alsof ik hier naakt sta, zo eng vind ik dit.’ Soms wordt ook als oplossing genoemd om je voor te stellen dat de hele zaal er in zijn of haar blootje zit. Dan zijn we tenminste weer gelijk.
Er is een een belangrijke stroming in de psychologie die stelt dat je kwetsbaar opstellen je onkwetsbaar maakt. Ik denk dat dit klopt. Als je zegt dat je plankenkoorts hebt, dan lucht dat meteen op en er is alle begrip voor in de zaal. Kwetsbaar zijn is ook dapper, mooi en ontroerend. Als een presentatie kwetsbaar is, dan luisteren we ademloos!

Toch nog plankenkoorts?

Plankenkoorts en spreekangst gaan meestal over iets fundamenteels. Mag je er wel zijn? We hebben allemaal krassen op onze kinderziel. Momenten waarop we niet welkom waren en er geen plek voor ons was. Die krassen hinderen je om je plankenkoorts te overwinnen. Ook aan die krassen op je kinderziel kun je werken. Training, opleiding, onderzoek en soms therapie.
Wij werken hier het meest aan in onze driedaagse training: Spreekangst wordt stemkracht.

Ook de tweedaagse training ‘Presenteren vanuit zelfvertrouwen’ helpt je. Zelfs onze eendaagse training ‘Rust in je presentatie’ brengt je al een stuk verder. We bieden je bovendien individuele coaching en het handboek ‘Presenteren is een feest’, waarin alles over presenteren van A tot Z wordt verteld.

Nu meteen wat doen aan plankenkoorts? Vijf tips.

    1. Zorg dat je zo ontspannen mogelijk bent. Ga wandelen in de natuur, yoga, mindfulness, Tai Chi.
    2. Ga zingen, op toneel, schilderen, schrijven, dansen. Alle vormen van expressie helpen.
    3. Van klein naar groter. Gewoon in de allerkleinste zaaltjes beginnen, bij voorkeur thuis in de keuken. Hardop repeteren, repeteren, alle profs doen het!
    4. Bereid je zo goed mogelijk voor. Fysiek, doe een warming up, mentaal, laat los, en inhoudelijk, maak een mindmap.
    5. Accepteer jezelf en je fouten. Goed geprobeerd, dapper. Volgende keer beter.

Lees ook wat de site wrm over plankenkoorts zegt.