Voor kennisoverdracht is goede communicatie een voorwaarde

De voordracht van mijn stiefmoeder

Mijn stiefmoeder ging met pensioen en gaf een voordracht! Dat was een zeer goede voordracht. Even wat uitleg. Mijn vader is hertrouwd na de dood van mijn moeder. Wij kinderen waren toen al uit huis, dus ‘stiefmoeder’ nou ja, eerder een nieuwe oudere zus, maar zo heet het wel, stiefmoeder. Anneke. En nu ging ze met pensioen.

Anneke was hoogleraar oogheelkunde in Groningen en ter gelegenheid hiervan was er een afscheidssymposium georganiseerd. Zinvol slot van een werkend leven. Sprekers uit het veld, collega’s, een student. Nog een keer laten zien wat haar speerpunten waren. Nog een keer haar visie neerzetten. Inhoudelijk vond ik het een razendknappe bijeenkomst. Voor leken zoals ik én voor oogartsen. Afwisselend tot fascinerend, state of the art, een complete en mooie inkijk in wat er allemaal speelt in zo’n specialistische discipline als oogheelkunde. Daar ging het over en over het besturen van een oogheelkundige kliniek met onderzoek en opleidingstaken.

Vroeger leerden oogartsen opereren op varkensogen, nu zijn er computergestuurde oefen-ogen. In vijftien jaar zijn er volledig nieuwe behandelingsvormen van de grond gekomen die nu dagelijks meerdere keren worden toegepast. Alles kan nog veel beter, toekomstperspectief. Er zijn nieuwe medicijnen gekomen, maar ook een baaierd aan nieuwe eisen en controles. Nieuwe problemen of uitdagingen. Zo krijgt een kwart van de ouderen te maken met slechtziendheid. Een op de vier oudjes eindigt dus min of meer blind. Tenzij. Want dat was het mooie aan deze bijeenkomst: de afwisseling tussen groot perspectief, de strijd tegen vermijdbare blindheid, en kleine doelstellingen zoals een iets kleiner mesje, waardoor er fors beter gewerkt kan worden. Ja, inhoudelijk was het programma fantastisch, hoewel niet alle toehoorders dat volledig konden onderschrijven. Ik zat op de eerste rij, maar verderop moet het nog lastiger zijn geweest om sommige sprekers te volgen. Toch een voorwaarde voor effectief onderwijs, dat je de aangereikte stof kunt volgen en verstaan.

Alleen mijn ‘stiefmoeder’ Anneke durfde uit haar hoofd iets te zeggen, alleen zij en die ene student presenteerden goed rustig. Een hoogleraar had van snel praten een wedstrijd gemaakt, met zichzelf. Hij won, maar mijn al wat oudere vader had er niets van verstaan. Er was ook een hoogleraar die op één sheet pakweg 150 woorden wist te persen. Veel te veel sheets die slordig werden doorlopen. Ik zag mensen met hun blik over de tekstregels glijden. Die mensen luisterden zeker niet, want je kunt niet lezen en luisteren tegelijkertijd. Dus als mensen je sheet lezen, dan moet je je mond houden, anders raakt je publiek in de war. Moeten we nu lezen of luisteren? En als je je publiek leestijd gunt, doe het dan goed en kom niet halverwege het lezen met de volgende sheet. Dan geven we het op. Nog beter is uiteraard geen tekst op je sheets, maar plaatjes. Nee, geen ingewikkelde organigrammen, maar echte beelden en er gepassioneerd over vertellen. Een spreker onderdrukte emoties vooral door te gaan mompelen, begrijpelijk maar mijn vader begon te geeuwen en ik ook.

Dit weekend sprak ik een ontroerende zangeres. In de combinatie van kracht en kwetsbaarheid ligt een sleutel tot succes. Misschien is kwetsbaarheid juist wel heel wetenschappelijk verantwoord, omdat het een podium is voor twijfel, onzekerheid, angst. Hierdoor kan publiek tot een betere afweging komen. Sommigen sprekers toonden overigens wel degelijk emotie, want passie dat is ook iets. De snelste prater was zo gepassioneerd en zijn kennis was zo fascinerend dat ik erg mijn best deed hem te volgen, maar hij ging echt veel te snel.

Het is ook vaak te veel, voor buitenstaanders én deskundigen. Zo luisterden wij ruim twee uur aan een stuk. Dat is ver over welke spanningsboog dan ook. Uiteraard pakt een ieder zijn eigen leringen uit zo’n middag en dat is ook goed, maar deze overdosis aan informatie maakte ook duidelijk dat universitaire onderwijzers effectiever worden als ze beter naar hun communicatie kijken.
Ook het staan achter een katheder, het voorlezen van tekst, hoe onvermijdelijk ook, het draagt niet erg bij aan goede communicatie. Zo kun je weliswaar veel en verantwoord zenden, je vergeet minder en formuleert correcter, maar de spirit in je verhaal, die noodzakelijke vonk kan gemakkelijk zoek raken.
Gelukkig was het slotwoord aan Anneke. Mooi, gepassioneerd, afwisselend, goed gedoseerd en met een heldere dictie. Wat een kwaliteit, dat werd beaamd.

Leerzaam deze dag? In heel veel opzichten.

Wekelijks een presentatietip ontvangen? Schrijf u in via het blokje aan de rechterzijde van deze website.

2 gedachten over “De voordracht van mijn stiefmoeder

  1. Nico schweitzer

    Anneke is blij om je oordeel en we vinden het een heel goed verhaal.
    Gelezen in Mecklenburg, aan de Fleesensee, terwijl Chili voetbalde tegen Oranje

  2. Philip

    Ik heb een gehoorprobleem, maar het lijkt er op dat je gehoor trager wordt als je ouder word.
    Ik vind uw verhaal over te veel informatie en ook nog in korte tijd zeer verhelderend.

    Vriendelijke groeten
    Philip

Reacties plaatsen niet mogelijk.