Mits zorgvuldig en goed gedoseerd.

Zelfonthulling, een belangrijk element in je presentatie

Het klinkt ook wel vies heh, ‘zelfonthulling’, of is het een mooi woord?

In het Tijdschrift voor Coaching van juli 2017 staat een artikel over ‘Zelfonthulling bij professionals’.  In onze trainingen leren we deelnemers om in een presentatie van meet af aan ook ‘iets’ van jezelf te laten zien. Zelfonthulling dus. Dat ‘iets’ bepaal je overigens zelf, jij hebt de regie.

Zelfonthulling wordt omschreven als een krachtige interventie van een trainer of coach en dus ook van een presentator. Iets van jezelf laten zien biedt veel voordelen. Het werkt verbindend en is noodzakelijk voor het creëren van een veilige setting, waarin je publiek kan luisteren en jij als spreker goed kunt gaan pres(en)teren.

Waarom is kwetsbaar zijn moeilijk?

Veel deelnemers aan onze trainingen vinden zelfonthulling, ook al is het slechts een millimeter, in eerste instantie moeilijk, ongewoon, niet relevant en gênant. Als wij als trainers ons werk goed doen, vermindert die weerstand overigens snel en ontdekt men de impact en noodzaak hiervan. We bewijzen dat we door persoonlijke details met elkaar in contact komen. Je wordt een gewoon (dierbaar, kwetsbaar, zoekend, net als iedereen) mens van vlees en bloed. Persoonlijke verhalen en verhaaltjes (ijsbrekers en pareltjes) leiden tot meer gelijkwaardigheid tussen spreker en publiek. Ze dragen bij aan het noodzakelijke ‘levelen’. Zolang er geen gelijkwaardigheid is, is je verhaal immers nog niet welkom. Dit bewijzen we iedere training met een belangrijke en glasheldere oefening over hoge en lage status.

Als probleem ziet men dat het je kwetsbaar maakt. Mensen durven niet, vinden dat ‘not done’ en vooral ook: ze zeggen dat ze ‘niets interessants te melden hebben’. Ik begrijp dat mensen dit denken, dat denk ik zelf nog steeds wel eens. Doordat we ermee oefenen blijkt direct dat jouw verhaal uniek is en dus toegevoegde waarde biedt en de moeite waard is. Door een persoonlijk verhaal (zelfonthulling) raak ik als luisteraar bij je betrokken, ik ga je vertrouwen en dan durf ik met je mee op reis, je verhaal in. Om mijn weerstand op te kunnen heffen, wil ik dingen van je weten. Geen feitjes, maar zaken die me raken. ‘Communicatie is het scheppen van gemeenschappelijke betekenis.’ Definitie van Gisela Redeker, hoogleraar communicatie aan de RUG.

Een eik groeit naar het licht, maar ook de diepte in, waar het donker is. Een mens is compleet met schaduwkanten, de moeilijkheden waar je mee worstelt, je weg om er mee om te gaan. Het delen van je worsteling kan pijn doen, maar is ook bevrijdend, je komt er verder mee, Je onthullen in al je kwetsbaarheid, dat is ook overgave, ontroerend en mooi.

Ik kom uit bij dit prachtige Soefi gebed dat onze office manager Angelique Koppelman me pas gaf.

Ik besta.

Ik hoop.

Ik verlang.

Ik geloof en vertrouw.

Ik laat los.

Ik heb lief.

Ik ben bereid.

Zelfonthulling klinkt als je uitkleden. Dat hoeft het niet te zijn. Jij houdt als spreker wel de regie. Jij bepaalt wat je laat zien. Dat kan met kleine en volstrekt onschuldige verhalen over iets moois dat je heeft geraakt, kinderen, medemensen, de natuur. Dienen en niet etaleren, dat wil zeggen aansluiten op het proces van je publiek. Het is ook een kwestie van kleine stappen vooruit. Als iemand zomaar een heel pijnlijk verhaal gaat vertellen, dat werkt niet. Proportioneel. Als spreker heb je de taak om je publiek uit te nodigen mee te gaan met jouw verhaal. Daartoe is jouw initiatief nodig, zorgvuldig, goed gedoseerd, helpend.

Dus hier geen bonte of treurige verhalen uit mijn jeugd. Graag laat ik u wel een foto zien van onze kleindochter Lies, onlangs in mijn atelier.

Roeland Schweitzer met kleindochter Lies in zijn atelier, najaar 2016

Met Lies in mijn atelier, najaar 2016