Hoe geef je een succesvolle training? Tips voor trainers en coaches

Geschreven door Majlis Schweitzer

Laten we het hebben over succesvol training geven. Veel trainers, coaches en begeleiders herkennen het: sommige trainingen verlopen moeiteloos, terwijl andere veel energie kosten en minder resultaat opleveren.

Zelf geef ik al jaren trainingen. Soms klopt alles. De deelnemers zijn betrokken, leren veel en ik ervaar rust en plezier in het begeleiden van de groep. Maar dat is niet altijd zo geweest. Juist de trainingen die stroef verliepen, hebben mij veel geleerd over wat een training succesvol maakt.

Waarom sommige trainingen stroef verlopen

Dat is niet altijd zo geweest. Want soms… nou ja, soms was het een hele klus. Het voelde als hard werken. Dan moest ik constant mijn draaiboek raadplegen omdat de flow ontbrak, de deelnemers onrustig waren en er weerstand was. Op zulke momenten vroeg ik me af waarom ik überhaupt trainingen wou geven.

Hoe geef je training met meer impact?

Ik heb van alles geprobeerd om mijn trainingen te verbeteren. Van betere draaiboeken tot meer interviews met deelnemers, van extra voorbereiding tot duidelijkheid over de leerdoelen. Soms hielp het, soms ook niet.

Het Formatmodel voor trainers uitgelegd

Maar toen ontdekte ik het Formatmodel. Dit model heeft mijn manier van trainen fundamenteel veranderd.

Wat ik er zo sterk aan vind, is dat het niet alleen kijkt naar wat je als trainer wilt overbrengen, maar vooral naar wat deelnemers nodig hebben om daadwerkelijk te leren.

Veel trainingen besteden veel aandacht aan inhoud. Maar leren ontstaat pas echt wanneer deelnemers begrijpen waarom iets belangrijk is, weten wat ze gaan leren, kunnen oefenen en ontdekken hoe ze het later zelf kunnen toepassen.

Het Formatmodel helpt mij om al die onderdelen bewust mee te nemen in mijn trainingen.

Het model onderscheidt vier belangrijke perspectieven:

Waarom?
Waarom zou ik dit leren? Waarom nu? Waarom op deze manier? Deelnemers willen begrijpen waarom iets relevant is voordat ze zich echt openstellen voor leren.

Wat?
Wat gaan we precies doen? Wat wordt er van mij verwacht? Wat is het theoretische kader? Dit geeft duidelijkheid en zorgt ervoor dat deelnemers weten waar ze aan toe zijn.

Hoe?
Hier vindt het echte leren plaats. Deelnemers gaan oefenen, experimenteren en nieuwe vaardigheden ontwikkelen. Juist in deze fase begeleid je mensen door de onzekerheid van iets nog niet kunnen.

Waartoe?
Hoe kan ik dit straks gebruiken in mijn werk of dagelijks leven? Wanneer deelnemers zien hoe ze het geleerde kunnen toepassen, wordt de kans veel groter dat het blijft hangen.

Het model is gebaseerd op twee onderliggende assen: hoe mensen informatie ontvangen (Perceiving) en hoe zij informatie verwerken (Processing). Die theorie is interessant, maar in de praktijk werk ik vooral met de vier vragen hierboven.

Elk mens heeft zijn eigen voorkeur als het gaat om leren. De één wil eerst begrijpen waarom iets belangrijk is, terwijl een ander vooral wil oefenen. Juist daarom helpt het om als trainer aandacht te besteden aan alle vier de perspectieven.

In eerste instantie had ik overigens mijn twijfels over dit model. Het deed me denken aan de leerstijlen van Kolb, waar ik niet volledig achter sta. Maar toen ik het model echt ging onderzoeken en toepassen in mijn trainingen, ontdekte ik hoeveel inzicht het gaf in mijn eigen manier van trainen.model eens echt te onderzoeken en te zien wat het voor mij als trainer kon betekenen. En dat opende mijn ogen.

Waarom deelnemers niet altijd leren wat jij uitlegt

Ondanks mijn oorspronkelijke weerstand kwam ik tot een enorm inzicht.

Het ‘waarom’ vond ik vanzelfsprekend. Het ‘wat’ was mijn veilige haven. Het gaf me houvast, maar was ook mijn vluchtroute als het spannend werd.

Bij ‘hoe’ raakte ik de verbinding kwijt. Op het moment dat het spannend werd voor deelnemers, werd ik zelf ook bang om door de mand te vallen.

En ineens zag ik het patroon in de trainingen waarvan ik niet begreep waarom ze niet goed gingen. Het waren steevast trainingen die ik best spannend vond. Trainingen waarin ik vluchtte naar ‘wat’ en het ‘hoe’ ongeveer oversloeg waardoor ik wel kennis overdroeg, maar niet belichaamd kreeg bij de deelnemers. En dus werd het een matige (of zelfs slechte) training.

Wat succesvolle trainers anders doen

Sinds ik het Formatmodel gebruik als blauwdruk voor mijn trainingen, gaat het veel beter. Ik laat me niet meer leiden door een uitgeschreven draaiboek, maar richt me op de verschillende kwadranten van het model. En ik blijf altijd checken of ik deelnemers actief meeneem in het leerproces en elk aspect voldoende aandacht krijgt.

Juist daarin ontwikkelen succesvolle trainers sterke trainersvaardigheden die zorgen voor meer betrokkenheid en leerrendement bij deelnemers.

Betekent dit dat al mijn trainingen nu geweldig zijn? Nee, dat wil ik niet beweren. Maar het helpt me absoluut om bewuster bezig te zijn met mijn aanpak. 

Gratis bouwplan: ontwerp een training die staat als een huis

Wil je zelf een training ontwerpen die logisch is opgebouwd en deelnemers echt in beweging brengt? Download dan gratis het bouwplan Een training die staat als een huis.

In 10 stappen krijg je houvast om je training scherper op te bouwen, met aandacht voor leerdoelen, oefentijd, deelnemersbetrokkenheid en overdracht naar de praktijk.

Download gratis het bouwplan voor jouw training

Wat maakt een training succesvol?

Succesvol training geven begint niet bij een perfect draaiboek, maar bij het creëren van een leerproces waarin deelnemers betrokken raken, oefenen en nieuwe inzichten kunnen toepassen.

De belangrijkste elementen van een succesvolle training zijn:

• Maak duidelijk waarom deelnemers dit willen leren.
• Geef een helder kader van wat er geleerd wordt.
• Laat deelnemers actief oefenen met nieuwe vaardigheden.
• Zorg voor transfer naar de praktijk, zodat het geleerde blijft hangen.
• Besteed aandacht aan zowel de inhoud als het leerproces.

Het Formatmodel helpt mij om deze onderdelen bewust mee te nemen in elke training. Daardoor ontstaat meer betrokkenheid, meer leerrendement en uiteindelijk meer impact.

Trainersvaardigheden ontwikkelen in onze trainersopleiding

Daarom gaan we in onze trainersopleiding uitvoerig in op dit model waar ik inmiddels fan van ben. We onderzoeken samen waar jouw krachten liggen, wat je uitdagingen zijn en hoe je kunt inspelen op alle vier de kwadranten. Want als trainer is het belangrijk om te weten waar je goed in bent en waar je nog aan kunt werken.

In onze train de trainer opleiding leer je hoe je groepen begeleidt, weerstand herkent en trainingen ontwikkelt die deelnemers echt in beweging brengen. Daarbij werk je niet alleen aan technieken, maar ook aan jouw persoonlijke effectiviteit als trainer.

Dus nu mijn vraag aan jou, als je dit zo leest: waar ligt jouw voorkeur als het gaat om leren? Wat sla je makkelijk over? En kun je zien wat je dan te doen staat? Ik ben benieuwd hoe dat je gaat helpen.

Geschreven door Majlis Schweitzer, trainer en opleider bij Speechen.nl. Majlis begeleidt trainers, coaches, professionals en teams in impactvol trainen, presenteren en begeleiden van groepen.

Veelgestelde vragen over succesvol training geven